سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

624

تاريخ ايران ( فارسى )

دعوت كنند . دارا نبايد مركز قشونى شرق باشد . ايران بايد حفاظت دربند را خود به عهده بگيرد . اين معاهده تا مدت پنجاه سال به قوت خود باقى خواهد بود . معاهدهء بالا رويهمرفته براى هردو دولت متعاهد مطلوب و خوب بود ، راست است كه روم متعهد شده مبلغى ساليانه به‌پردازد اما در عوض لازيكا را هم كه در تصرف دولت ايران بود پس‌گرفته است و همينطور ساير مواد آن معقول و صاف و روشن - است و مينمايد كه هردو طرف از جنگ خسته و فرسوده شده‌اند . بيشك اين امر محقق بود كه غرور ملى ايرانى مبلغى را كه روم متعهد شده به‌پردازد باج‌وخراج خواهد وانمود كرد ، چنان كه طبرى همين را بما خبر ميدهد و ميگويد روم بايران باج‌وخراج ميداده است ، ليكن دولت مقتدر غربى معلوم نيست خيال كرده باشد كه از اين راه لطمهء فاحشى به حيثيت و اعتبار او وارد خواهد آمد چه ميديد كه در قبال پرداخت اين مبلغ ايالتى را كه هم از حيث ثروت‌خيزى و هم از حيث سوق الجيشى مقام اهميت را دارا مىباشد مالك مىشود . ظهور تركان تركان كه چينىها آنها را توچويه « 1 » مينامند خودشان را از نسل اسنايكى « 2 » از قبايل هوينگ‌نو « 3 » يعنى هون‌ها « 4 » ميدانند . در 433 ميلادى بر اثر فشار و اذيت و آزار امپراطور توبا سوم هفتصد خانوارشان بمرز - هاى طايفهء جون‌جون « 5 » مهاجرت كردند و آنها نام خودشان ( ترك ) را از كوهى به شكل كلاه‌خود اخذ كردند كه آن هنوز در بعضى السنهء ترك « دركو « 6 » » ناميده مىشود . حرفهء آنها در ميان طايفهء جوجون آهنگرى بود ، ليكن بتدريج كارشان بالا گرفته تا اين اندازه قوى شدند كه رئيس آنها تومن يكى از شاهزاده خانمهاى قبيلهء بزرگ آنجا را خواست بزنى بگيرد و اين درخواست او رد شده و در جنگى كه بعدا رويداد طايفهء جون‌جون بطورى شكست خورد كه ديگر نامى از او باقى نماند .

--> ( 1 ) - Tuchueh . ( 2 ) - Assena . ( 3 ) - Huingnu . ( 4 ) - رجوع شود بكتاب « يكهزار سال تاناريان » تأليف پاركر ( BK . iv ) و نيز رجوع شود به « قلب آسيا » صفحهء 29 ( مؤلف ) . ( 5 ) - Gwen Gwen . ( 6 ) - Durko .